Er was altijd wel een klasgenoot die zei ‘des nie’ als je iets wel vond en ‘des wel’ als je iets niet vond. Van mening verschillen noemden ze in Chaam ‘dwarsliggen’. Van mening verschillen is normaal. Dat houdt je scherp. Maar als dwarsliggers hun meningen op de spits dreven kwam er tweespalt. “Net zullie vaoder, det was ok zonne dwarse”, zei opa dan.

Door Berry van Oers

Sterrekes

“Sterrekes zen er overdag ok, allèèn kunde ze dan nie zien”, beweerde Joske. “Des nie, sterrekes kòmen op”, zei Marianneke dan. “Wij hajen thuis unnen aop”, zeiden we. “Des nie, want det kan nie”, zei Pietje dan. “Elastieken is nie allèèn veur meskes”, zei Annie. “Des wel”, zei Kiske. Volgens hem was voetballen voor jongens. “Des nie”, zei Annie dan, “want det kan ik ommes bèèter dan gij!”

Mening

“Wie een eigen mening heeft denkt na”, volgens de maatschappijleraar. Waarop die eigen mening stoelde was van minder belang, zolang je maar een eigen mening had. Dan kreeg je hoge cijfers van de leraar. “Ok al bende het ermee èèns dan kunde daver mar bèèter zeggen dag ge er nie mee èèns bent”, adviseerde Koske. Zijn cijfers waren navenant.

Spoorwegen

Koske had ook aanleg om dwars te liggen. “Gij gaot laoter zèèker bij de spoorwegen werreken”, lachte pa dan. Bij ons thuis lagen er ook altijd een paar dwars. Ze lagen in de woonkamer van ons oude huis om de zolder te onderstutten. Daarna lagen die dwarsliggers achter in onze hof om het bloemperk te omzomen. Nu zijn ze buiten dienst.

Jack Jersey

“Er liggen in òòs laand twaolf miljoen dwarsliggers onder de spoorrails”, vertelde Wimmeke. Hij had dat gehoord van ‘zullie’ ome Harry die spoorman bij de spoorwegen was. Harry vroeg bij de ‘Arbeidsvitaminen’ op Hilversum 2 altijd ‘Papa was a poor man’ van Jack Jersey aan. “Harry was een spoorman, spoor spoor spoor spoor spoor spoor spoorrman”, zong hij dan.

Draad

De duivenmelkers bij opa in de stalkeuken lagen ook vaak dwars. “Al det import in Chaom”, zei Pietje dan. “De wèèreld is van òòs ammaolen Pietje”, reageerde Joske dan. Sjaokske ging ook altijd tegen de draad in. Je hoefde maar iets te zeggen of te doen of hij sprong er boven op. Hij bleef dan maar ‘strijen’ totdat de duivenmelkers de draad kwijt raakten.

Stèèg

“Lekker die centraole verwerreming”, zei Jantje. “Des nie, veuls te duur en gift ne dròge lucht”, zei Sjaokske dan met een nephoestje. “Tis sunde da se de pastorie veur zo weinig geld hebben verkocht”, zei Koske. “Des nie, want ’t was ’n tent waor veul aon moes gebeuren”, zei Sjaokske dan ‘stèèg’.

“Schandaolig!”

“Schandaolig da se de ouwe schòòl aan d’n Ellecotseweg hebben afgebroken”, zei Sjaokske. “Des nie, want ’t was een ouwe kèèt”, zei Guusje. “Nie errug da se de klienkers uit de Durpsstraot hebben gehaold”, zei Joske. “Des wel, want die ouwe waren veul mooier dan de noeuwe”, zei Kiske. “Het gift niks da ’t Smullekultje diecht is”, zei Bertje. “Des wel, want ik buurte aaltij gère mee Lieskes”, zei Jaoneke.

“Tis wa!”

De tweespalt in de stalkeuken duurde nooit lang. Als de dwarsliggers er niet uit kwamen haalde opa de ‘Chaomse Taol’ van stal en was het gauw opgelost. De ‘Chaomse Taol’ bracht dwarsliggers weer bij elkaar en verzachtte tegenstellingen. “Wanne kwats, het komt ommes vaneiges goed, tis ammaol zeik op unne riek, och gèreme, tis wa!”, zei opa dan.